Metro Overview - Introduction Chapter 1

मेट्रो = शहराच्या आत जलद, सुरक्षित आणि सतत चालणारी पूर्णपणे नियंत्रित ट्रेन सिस्टीम.

Metro is a Grade Separated Rapid Transit System

म्हणजेच रस्त्याच्या लेव्हलवर नाही—

उंचावर (viaduct)

किंवा बोगद्यात (underground)

पूर्ण सिस्टम सिग्नलिंग, पॉवर, ट्रॅक, ट्रेन कंट्रोल, स्टेशन ऑपरेशन यावर चालते.

मेट्रो का वेगळी आहे?

Fixed timetable

Computer-controlled operations (ATO, ATP)

Dedicated track — no crossing, no traffic

High frequency (3–5 minutes intervals)

---

🔵 2. मेट्रो ट्रेनचे प्रकार (Rolling Stock Types)

मेट्रो ट्रेनच्या काही मुख्य कॉन्फिगरेशन असे:

(1) 3-Car / 6-Car / 8-Car Formations

3-car (Small cities)

6-car (Major metro lines)

8-car (High passenger load)

(2) DM / ATO / UTO

DM (Driver Mode): ड्रायव्हर स्वतः चालवतो

ATO: Auto Train Operation – कंप्यूटर चालवतो

UTO: Unattended Train Operation – ड्रायव्हरच नाही

(3) Propulsion System — AC 3-Phase Traction

Traction motors = 3-phase AC motors

Inverter/Converter = DC ते AC रूपांतरण

Smooth acceleration & braking

(4) Bogie System

बॉगीमध्ये:

Wheels

Axles

Suspension

Traction motors

यामुळे ट्रेन स्मूथ आणि स्टेबल राहते.

---

🔵 3. Metro Power System – OHE किंवा Third Rail

भारतामध्ये दोन प्रकारची पॉवर सिस्टम वापरली जाते:

(A) Third Rail – 750V DC (Mumbai Metro Line 1, Bengaluru Metro Phase 1)

रेलच्या बाजूला एक पॉझिटिव्ह रेल

ट्रेनचा शू (collector shoe) त्याला स्पर्श करून पॉवर घेते

फायदे:

Low maintenance

Aesthetically good (no wires overhead)

तोटे:

Safety risk (open live rail)

Heavy current requirement

---

(B) OHE – 25 kV AC (Most Indian Metros – Delhi Metro)

वरून तारा (overhead electric line)

ट्रेन पॅन्टोग्राफने पॉवर घेते

फायदे:

जास्त पॉवर क्षमता

Heavy load trains possible

तोटे:

Costly infrastructure

---

🔵 4. ट्रेनची मुख्य सिस्टम (Train Equipment)

मेट्रो ट्रेनमध्ये अनेक महत्त्वाच्या सिस्टम असतात:

---

(1) ATC – Automatic Train Control

ATC = ATP + ATO + ATS

संपूर्ण ट्रेन मूव्हमेंट कंट्रोल करणारी छत्री प्रणाली.

---

(2) ATP – Automatic Train Protection

ATP हे ट्रेनचे “सेफ्टी ब्रेन” आहे.

ते हे काम करते:

ओव्हरस्पीड रोखणे

Train-to-train safe distance ठेवणे

Emergency brake टाकणे

स्टॉप पॉईंट चुकवले तर ब्रेक लावणे

---

(3) ATO – Automatic Train Operation

ATO = ट्रेनला स्वतः चालवणारी बुद्धिमत्ता

ते करते:

Acceleration control

Smooth braking

स्टेशनवर अचूक थांबवणे

Doors alignment perfect ठेवणे

---

(4) TCMS – Train Control Management System

ट्रेनचे onboard computer

सर्व faults detect करतो

Energy consumption control करतो

Driver screen (DMI) वर माहिती दाखवतो

---

(5) Braking System

मेट्रो ट्रेनमध्ये तीन प्रकारचे ब्रेक असतात:

1. Service brake – सामान्य ब्रेक

2. Emergency brake – ATP टाकतो

3. Parking brake – ट्रॅकवर उभे राहण्यासाठी

---

(6) Door Control System

ट्रेनचे सर्व दरवाजे central कन्सोलद्वारे नियंत्रित

Obstruction detection (काही अडकल्यास उघडते)

PSD सोबत इंटरलॉक

---

🔵 5. Train Safety Systems

(1) Deadman's Device (Non-ATO Trains)

ड्रायव्हरची उपस्थिती तपासते.

(2) Fire Sensors

Smoke detection

Heat sensors

Alarm to control room

(3) Tripcock

Signal उल्लंघन झाले तर emergency brake

(4) Wheel Slide Prevention

पावसात किंवा स्लिपरी ट्रॅकवर स्लाइड रोखतो

---

🔵 6. Metro Track System

(A) Ballastless Track (Metro में नेहमी)

कॉंक्रिट स्लॅबवर रेल बसवलेली

Zero maintenance

Noise कमी

(B) Points & Crossings

Track बदलण्यासाठी

Point Machine ने remotely operate होते

---

🔵 7. Tunnel VS Elevated Metro

Underground (UG):

EPB machine ने boring

Emergency walkways

Smoke extraction system

Elevated:

Pier → Pier cap → U-girder → Track

Cost कमी

Maintenance सोपे

---

🔵 8. Metro Operations – Overall Flow

Train → Track → Power → Signalling → Station → Control Room